Tuesday, May 19, 2015

City of ruins: Dispatches from Chautara

The visit to Chautara today was more fatiguing emotionally than physically. Ruins and ruins-in-waiting litter this once beautiful district headquarter. Deep stench, likely from animal carcass trapped in the ruins has poisoned the air. The initial panic has subsided from people's face but a deep sense of gloom and loss lingers. As the womenfolk show resilience by going back to work in fields, many men seemed to have found a useful excuse in quake to indulge more in drinking alcohol. Chautara elicited a very complex emotion, hard to capture in a photo blog; will write in details elsewhere.












Friday, May 1, 2015

Appeal to save villages where state has failed to reach.


हिजोको कुरा, बी पी प्रतिष्ठान धरानबाट आएको टोलीका लागि गोरखा र धादिङ पुर्याउन त्रिपाल लगायतका सामान किनिसकेपछि सापटी खोजेको सबै पैसा हिजै सकिइसकेको थियो । सहयोगको वाचा गरेका संघसंस्था र व्यक्तिहरुको सहयोग आइपुग्न अझै बाँकी नै छ ।

चितवनमा त्रिपालहरुको सख्त अभाव भएकाले भैरहवाबाट मगाउने व्यवस्था गर्न उताबाट राहत संकलन गरेर वितरणको योजना बनाइरहेका साथी मुक्तिसित सम्पर्क भइरहेको थियो । त्यसैबीच उनलाई धादिङको जीवनपुर गाउँका परिचित स्थानीय स्वास्थ्यकर्मी राजकुमार तामाङले फोन गरेछन् ।

उनले भनेछन्ः जीवनपुरमा करीब दुई हजार जना मानिस पाँच दिनदेखि भोकै छन् । चामल पाउने आशमा काठमाडौं पुगेका राजकुमार निराश र लखतरान भएर आफैं काठमाडौंमा भौंतारिइरहेका रहेछन्, सहयोगको कतैबाट गुञ्जायस नपाएर ।

धादिङबेंशीबाट हिजै फर्केका धरानका साथीहरु भन्दै थिएः सदरमुकाममा खाद्यान्न बोकेका ट्रकहरुको लर्को छ तर सामाग्री व्यवस्थित रुपमा गाउँका मानिससम्म पुगेको छैन । त्यो कुरा अब प्रमाणित भयो । धार्केबाट करीब पन्ध्र किलोमिटर टाढाको गाउँको त्यो हालत भएपछि अझ विकट गाउँहरुको कुरै गर्नु परेन ।

लगत्तै राजकुमारको र मेरो फोन सम्पर्क भयो । उनको हताशी र व्यग्रता बुझ्न सकिने कुरा थियो । उनको एउटै आग्रह थियोः भोक मेट्ने खाद्यान्न पठाइदिनु, मानिस बरु खूला आकाश मुनि सुत्न तयार थिए, तर पेटले मान्ने कुरा थिएन ।

कस्तो संयोग पर्यो भने, नेपालको अवस्थाबाट बेचैन दाजु विजय रिसालले अस्ति राती मात्र मलाई केही नसोधी सिधै हजार डलर पठाइदिन्छु भन्नुभएको थियो र बिहानसम्म एक लाख रुपैयाँ मेरो हातमा परिसकेको थियो ।

त्यही एक लाखको आडमा राजकुमारलाई तुरुन्त खाद्यान्न पठाउने आश्वासन दिएँ, स्वभाविक रुपमा त्यो अपर्याप्त थियो तर त्यति भएपछि चिनेका पसलेले बाँकी रकम उधारामो दिने विश्वास थियो । त्यसको दुई घण्टापछि साढे सोह्र क्विन्टल चामलसहित दाल, चिउरा, चना, तोरीको तेल, नुन र दालमोठ गरी दुई टन खाद्यान्न त्यता रवाना भयो । साथमा हिजो धादिङ पुगेर त्रिपाललगायतका सामान बुझाएर फर्केका धरानका इन्टर्न भाइहरुमध्ये एक जना त्यता लागे । लगातार तीन दिन राम्रोसँग नसुतेका उनीहरुका लागि यो असुविधा केही थिएन त्यत्रो सहयोग गर्न पाएकोमा ।

सम्बन्धित जिल्ला प्रशासनको समन्वयका लागि नपर्खी हामीले गरेको र एक व्यक्तिले गरेको फोन कलका भरमा गरिएको यो पहिलो त्यस्तो सहयोग थियो । तर समन्वयका लागि भनेर सदरमुकामतिर लागेको भए समयमा भोका मानिसहरुसम्म खाद्यान्न नपुग्ने पनि स्पष्ट थियो ।

व्यक्तिगत विश्वासका आधारमा त्यति ठूलो रकम यति तत्परताका साथ कसैले पठाएको पनि मेरा लागि यो पहिलो अवसर थियो । बिल पेश नभएसम्म एनजिओ लगायतका संस्थाहरुको रकम निकासा नहुनु पारदर्शिताका आधारमा जरुरी हो तर यस्तो संकटका बेला त्यो प्राविधिकता आफैंले धेरै सीमाहरु सिर्जना गर्दोरहेछ ।

व्यापारीहरुले उधारोमा नदिनु, सापट दिन सक्ने साथीहरुसित भएको रकम रित्तिनु र संकलन गरिएको थोरै रकम अत्यन्तै अपर्याप्त हुनुले अहिले हामीले पुर्याउने राहत कार्यमा व्यवधान पारिरहेका छन् ।

तर अर्को किसिमले हेर्दा, विजय दाजुको आर्थिक सहयोग, मेरो संयोजन र इन्टर्न भाइहरुको स्वयं सेवाको भरमा एकै छिनको प्रयासले दुई हजार मानिसको भोक मेट्ने अवसर अरु कुन बेला आउन सक्थ्यो? राजकुमारले मलाई पहिलो कल गरेको दश घण्टामा बीचको एउटा जाममा केही बेर रोकिएर समेत खाद्यान्न जीवनपुरमा पुगिसकेको थियो । दिउँसो साढे बाह्र बजे राजकुमारको पहिलो फोन आएको रहेछ, राती साढे दश बजे खाद्यान्न त्यहाँ पुगेर वितरण पनि भइसकेको थियो । लुछाचुँडी हुन नदिई व्यवस्थित रुपमा र सकेसम्म धेरै मानिसलाई त्यो अन्न वितरण गर्ने जिम्मा मैले राजकुमारलाई दिएको थिएँ ।

राती फोन हुँदा राजकुमारलाई गाउँबारे थप कुराहरु सोधेंः जीवनपुर गाविसको भालुखोला भन्ने गाउँ रहेछ त्यो धादिङको । उनका अनुसार त्यहाँ डेढ सय घरहरु काम नलाग्ने गरी भत्केका छन् । दिउँसो मैले खाद्यान्न पठाउने निश्चित जानकारी दिएपछि उनी काठमाडौंबाट हतारहतार गाउँ पुगेर सहयोग आउन लागेको खबर पुर्याएर आएका थिए र व्यग्र मानिसहरु गाडी पुग्ने अन्तिम ठाउँमा भेला भइसकेका थिए । युवकहरुलाई जम्मा पारेर उनले व्यवस्थित रुपमा अन्न वितरण गरेछन् । राती दश बजे त्यहाँ पुगेकाले खाद्यान्न पुर्याउन गएको भाइ बिकास पौडेलले अपेक्षा अनुसार फोटोहरु खिचेर ल्याउन सकेनछन् तर अघिल्लो दिन प्रजिअलाई सामाग्रीहरु बुझाउनुभन्दा यो सहयोग धेरै प्रभावकारी भएको उनको अनुभव थियो ।

एउटा चिनजानका भरमा त्यति सहयोग जुटाउन सकेकोमा सन्तुष्टिको साथ फेरिरहेका उनलाई मैले आग्रह गरेंः छिमेकी गाउँहरुमा पनि यस्तै भोकमरी छ भने जानकारी बटुलेर फोन गर्नु । तत्काल मानिसहरु भोकै छैनन् भने बल्ल हामीले त्रिपाल र अरु अत्यावश्यक सामाग्री पठाउन सक्छौं ।

यो अनुभव आफ्नो वा कसैको बडप्पन प्रकट गर्नका लागि शब्दमा उतारिएको हैन । अझै पनि राज्यको औपचारिक संयन्त्रको नजरबाट टाढा जीवनपुर झैं भोकभोकै परेका गाउँ बस्तीहरुको संख्या कम्तीमा सयौं होला । प्रभावकारी रुपमा परिचालन नभएसम्म काठमाडौं वा जिल्ला सदरमुकाममा जम्मा हुने स्रोत साधनले त्यस्ता बस्तीहरुमा राहत दिंदैन । सहयोग परिचालनमा संलग्न व्यक्ति र संस्थाहरुको यस्तै बस्तीहरुमा ध्यान पुगोस् र जम्मा भएको राहत प्रभावकारी तवरले वितरण होस् भनेर यो अनुभवलाई लेखमा उतारिएको हो । आशा छ, हामी सबैको सामुहिक प्रयासले त्यस्ता गाउँहरुको पीडा कम गर्न सहयोग गर्नेछ । आर्थिक अभावले आज चाहेर पनि हामीले जीवनपुरमै टेन्ट लगायतका अत्यावश्यक सामाग्री पठाउन सकेनौं, साबुन र स्यानीटरी प्याडजस्ता दैनिक उपभोगका सामानहरु पनि पठाउन सकेनौं । तैपनि जीवनपुरको जस्तै पीडा भोगिरहेका गाउँहरु खोज्ने र त्यहाँ यथाशीघ्र थप सहयोग पठाउने हाम्रो कोशिस जारी छ ।

(मैले यो अनुभव बाँडेपछि विजय दाजु र अमेरिकामा बसेका नेपालीहरु रमेश केसी,  अञ्जु अधिकारी, नदिरा अर्याल, राम सुरेश महतो, उपेन्द्र काफ्ले, अम्बिका महतो, तीर्थ खरेल, मुकुल भट्टराइ, पदम हिराचन, किरण रेग्मी, विनोद वाग्ले, अमित रौनियार, नेहा उपाध्याय, हेम प्रकाश चटौत, शारदा चन्द, उपेन्द्र महत, शिव भट्टराइ र दीप्तिले संयुक्त रुपमा जम्मा पारेर पठाएको करीब साढे तीन लाख रुपैयाँ राहतका लागि हामीसँग तयारी अवस्थामा छ । त्यसबाहेक अमेरिका नेपाल मेडिकल फाउण्डेसन पनि आवश्यकताअनुसार आर्थिक सहयोग गर्न तयार छ । धरानबाट आएका तीन जना लगायत अरु केही स्वयंसेवीहरु पनि परिचालनका लागि तयारी अवस्थामा छन् । सहुलियत मुल्यमा खाद्यान्न जुटाइदिने र चिनेको गाडीको व्यवस्था गर्ने एक जना भरपर्दो व्यवसायीको सहयोग पनि हामीसित छ । त्यसैले चितवनबाट तुरुन्त पठाउन सम्भव हुने लम्जुङ, गोरखा, धादिङ, नुवाकोट, आदि जिल्लाका विकट र प्रभावित क्षेत्रमा हुने यो लेख पढ्ने साथीहरुले जीवनपुरमा झैं भोकमरीको अवस्था छ भने मलाई खबर गर्नुहुन अनुरोध छ ।

साथै गोरखपुरबाट मगाउन लगाएको पन्ध्र सय थान त्रिपाल र पाँच सय थान कम्बलका लागि जापानबाट ससीम पौडेलले रकम पठाउने व्यवस्था गर्दै हनुहुन्छ । कारणवश त्रिपाल नआइपुगेमा वा केही अपुष्ट सुचनाले भनेझैं युएनएचसीआरले एक लाख त्रिपाल बाँडेर तत्काल त्रिपालको अभाव नभएमा त्यो रकम खाद्यान्न लगायतको सहयोगका लागि तयार रहनेछ । साथै दुबईबाट हवाइ रुटबाट आउन नसकेर रोकिएको त्रिपाललगायतको राहत सामाग्री गोरखपुर र सुनौली हुँदै भित्र्याउने काममा भारतबाट साथी साना एम प्रयासरत हुनुहुन्छ, त्यो प्रयास सफल भयो भने ठूलो मात्रामा बन्दोबस्तीका सामान आउनेछन् ।)


Tuesday, April 28, 2015

Appeal for help to quake victims in Nepal





राज्यको मात्र मुख ताक्ने हो भने लाखौं नागरिकहरु महिनौं भोकै र नांगै रहनेछन् । नागरिकको तर्फबाट सक्रियतापूर्वक सहयोग परिचालन गर्ने सही समय यही हो ।


अहिले नेपालीहरुको मनोदशा तीन किसिमको छः पीडित, सहयोगी र रमिते ।


पीडितहरुलाई यो विपत्तिबाट कसरी पार लाग्ने हो भन्ने चिन्ता छ, सहयोगीहरुलाई कसरी धेरैभन्दा धेरैलाई सहयोग गर्ने भन्ने चिन्ता छ अनि रमितेहरु तमाशा हेर्न व्यस्त छन् ।


टोलको मन्दिरलाई केही दिनअघि मात्र एकै जनाले एक लाख रुपैयाँ दान गरेका रहेछन् । मन्दिरको वार्षिक साधारण सभामा कुल आय व्यय कति भयो भनेर सार्वजनिक रुपमा बताउने कष्टसमेत गरिएनछ, पूरा पारदर्शिताका त कुरै छाडौं । त्यो पैसा कता जान्छ पत्तो छैन । तर त्यही कोषबाट भुकम्प पीडितहरुलाई सहयोग गरौं वा समूहका सयौं जनाबाट बीस बीस रुपैयाँ भए पनि उठाएर पठाऊँ भन्दा धेरैले ओठ लेप्र्याउँदै भनेछन्ः अहिले धेरैतिरबाट सहयोग आएर सरकारले खर्च गर्न सकेको छैन, हामीले किन दिनुपर्यो?

Sunday, April 26, 2015

जनहितमा जारीः संक्रमणजन्य रोग फैलिनबाट रोकौं । 

अब आउन सक्ने भुकम्पका नयाँ धक्काहरुबाट बच्न सावधानी अपनाउँदा अपनाउँदै अर्को लामो चरणको तयारी गर्नुपर्ने बेला भयो । पिउन र सरसफाइका लागि पर्याप्त पानी नहुँदा बढ्ने सरुवा रोगको प्रकोप र चिसोजन्य स्वास्थ्य समस्याहरुबाट बच्न समयमै सावधानीहरु अपनाऔं । सिकिस्त बिरामीको चाप धान्न हम्मे परेका अस्पतालहरुमा सकेसम्म सामान्य समस्याहरु लिएर नजान सके राम्रो, नजिकका कम भिडभाड भएका अस्पतालहरुले त्यस्ता समस्याको उपचार गर्न सक्छन् । भूकम्प आएपछि सिजनल फ्लू वा रुघाखोकीको समस्या चर्चाबाट हराएको छ तर भीडभाड रोक्न सम्भव नभएकाले अझ चर्को सावधानी अपनाउन अनिवार्य छ । रुघाखोकी लाग्यो भने (त्यो स्वाइन फ्लु भनिने एचवन एनवन फ्लु हुन पनि सक्छ, नहुन पनि) सकभर भीडमा नजाने, मास्क लगाउने र कसैसित हात मिलाउने लगायतका कामहरु नगर्ने गर्यो भने त्यो फैलिने जोखिम कम हुन्छ । खास गरी आउँ, टाइफाइड ज्वरो, हेपाटाइटिस ए र इ जस्ता पानीबाट सर्ने रोगहरुको जोखिम उच्च हुने भएकाले उद्धारकर्ता निकाय हरुले स्वच्छ पानी उपलब्ध गराउने कामलाई प्राथमिकतामा राख्न आवश्यक छ भने चौरमा वा अन्य अस्थायी बसोबासमा रहेका मानिसहरुले खास गरी बालबालिकालाई अस्वच्छ पानी पिउनबाट रोक्न आवश्यक छ । तराइ क्षेत्रमा बाहिर बस्दा मलेरिया र डेंगुबाट बच्न लामखुट्टेबाट बच्नु पनि उत्तिकै आवश्यक छ । 

Sunday, April 12, 2015

नयाँ मेडिकल कलेजः यसकारण काठमाडौं बाहिर

(यो लेखको सम्पादित संस्करण २०७१ चैत २७ गतेको कान्तिपुर दैनिकमा ‘मोफसलमा चाहिएको चिकित्सा शिक्षा’ शीर्षकमा छापिएको थियो।)

चिकित्सा शिक्षा बारेको बहस अहिले घनीभुत भइरहेको छ । यो क्षेत्रमा विज्ञता हुने र नहुने सबैले पछिल्लो आन्दोलनको दौरानमा यो क्षेत्रका विकृति र विसंगतिहरुलाई नजिकबाट नियाल्न पाए । त्यसैले पनि यो क्षेत्रको भविष्यबारे मानिसहरुले विगतमा भन्दा बढी चिन्ता लिने गरेको पाइन्छ । त्यो चिन्ता र चासोसँगै यो क्षेत्र यस्तो भइदिए हुने थियो भन्ने धारणाहरु पनि बाहिर आइरहेका छन् ।

त्यही सिलसिलामा कान्तिपुर दैनिकमा अघिल्लो हप्ता एकजना कानुनविज्ञ र सभासद राधेश्याम अधिकारीले राख्नुभएको विचार भ्रामक र आपत्तिजनक छ । ‘चिकित्सा शिक्षामा अपनाउनुपर्ने सावधानी’ शीर्षक दिइए पनि लेखमा नेपालको चिकित्सा शिक्षाको क्षेत्रमा राज्यले अपनाउन तयार भएको सावधानीको परोक्ष रुपमा भत्र्सना गर्दै यो क्षेत्रलाई उदारीकरणका नाममा स्वच्छन्द छाड्नुपर्ने तर्क गरिएको छ ।

पहिलो कुरा लेखमा इंगित गरिएझैं यो क्षेत्रको आन्दोलन स्वास्थ्य शिक्षामा निजी क्षेत्रलाई वर्जित गरिनुपर्छ भनेर भएको हैन । स्वास्थ्य क्षेत्रको (अ)दक्ष जनशक्ति उत्पादनमा निजी क्षेत्रले खेलेको भुमिकालाई कहीं कतैबाट अवमुल्यन गरिएको पनि छैन । देशले अँगालेको उदारवादी अर्थतन्त्रलाई चुनौती दिने त झन् प्रश्नै उठ्दैन । खाली उदार अर्थतन्त्रमा रेफ्रीको रुपमा काम गर्नुपर्ने नियामक निकायहरुलाई खेलाडीको रुपमा दौडाएर भद्रगोल हुनुभएन र देशमा सेवा सुविधाको न्यायोचित वितरण हुनुपर्छ मात्र भनिएको हो ।

Tuesday, April 7, 2015

Diary from the protests






कुशासनको भित्तो मक्किसकेको छ र केही इँट झरिसकेका छन्, अझै धक्का दिऊँ, यो ढल्छ ।



अनशनको बाह्रौं दिन बिहान । नआओस् भनेको क्षण आखिर आइ नै हाल्योः आफ्नो विश्वसनीयता नै दाउमा राखेर केसी सरलाई अब अनशन तोडौं भनेर भन्नु पर्ने क्षण । एक किस्ता प्रयास गरौं भनेर अघिल्ला दुई दिन साँझ उहाँसामू पुगेका हामी उल्टै सरका क्रान्तिकारी कुराले प्रभावित भएर तमाम भ्रष्टहरुलाई कारवाही नभएसम्म अनशनसहितको आन्दोलन जारी राख्न राजी भएर फर्केका थियौं ।


तर अब कुरा अर्कै भइसकेको थियो । विगत चार दिनदेखि सरको मुटुको गतिले अनपेक्षित चेतावनीहरु दिइरहेको थियो । उहाँको कायम आत्मबल एकतिर थियो तर शरीरले ‘अब पुग्यो’ भन्ने अनेक सन्देशहरु दिइरहेको थियो । किञ्चित् उहाँको शरीरलाई केही भयो भने सरकारी वार्ता टोलीले चेतावनी दिने गरे झैं भुईको टिप्न खोज्दा पोल्टाको झर्ने अवस्था आउने थियो । त्यो मुल्य तिर्न हामी कसै गरी पनि तयार थिएनौं ।


अर्कोतिर सरकारले हामी नमानेको खण्डमा सम्झौतै नगरी एकपक्षीय रुपमा प्रतिबद्धता जारी गरेर वार्ता अन्त भएको घोषणा गर्ने तयारी गर्दै थियो । राज्य यो मामलामा त्यति सजिलै उम्कन सक्ने अवस्था थिएन तर त्यो भएको खण्डमा उतापट्टिका इमान्दार र मेहनती वार्ताकारहरु (मुख्य सचिव लीलामणि पौड्याल र योजना आयोगका उपाध्यक्ष डा गोविन्दराज पोखरेल)लाई हामीले गुमाउने र राजनीतिज्ञहरुको तिकडमसित प्रत्यक्ष भिड्नुपर्ने अवस्था अवश्यम्भावी थियो । हिलोमा डुबेर आएका मानिसहरुसित हिलो तर्काएर भिड्न सकिएला भन्ने त सोच्ने कुरा पनि भएन ।

दश दिनको अठार घण्टे रुटिन अनि केही घण्टा लामो पातलो निद्राले आफ्नै ज्यान कायल भइसकेको थियो । खाली तनावजन्य हर्मोन एड्रिनालिनको सहारामा धानिएको ज्यानले अरु कति दिन त्यो तनाव खेप्न सक्थ्यो, त्यो पनि थाहा थिएन । अर्कोतिर अनशन हलभन्दा बाहिरको स्थिति बिस्तारै नियन्त्रणबाहिर जाँदै थियो । एक दिनकै ओपीडि बन्दले राज्यलाई समस्याको समाधान खोज्न धेरै दबाब दिएको त थियो तर त्यसले यस्तो स्थिति पनि सिर्जना गर्दै थियो जहाँ अनशनकै कार्यक्रम पनि अघिल्ला दिनहरुमा झैं निर्विवाद अघि बढ्न सक्दैनथ्यो ।

Thursday, April 2, 2015

End of fast by Prof GKC: Ordeal over, journey starts now

After twelve tumultuous days fraught with tension and unpredictability, we have been finally successful to:

  • force the govt to fulfill most of the demands
  • salvage the health of KC sir before it cross the critical threshold
The details of the agreement are largely technical because the outcome depends on implementation of the agreements rather than the written words.

Beyond that, the most important achievement has been to bring unprecedented transparency in health sector in Nepal. Sooner or later, accountability will follow. Then will follow some semblance of good governance in this otherwise chaotic country. The journey has thus started and there is a long way to go but as the saying goes, getting started is getting half done. 

The exhaustion from all these days makes me incapable of writing in details now but I'll surely write a detailed account of the whole movement once I overcome sleep deprivation and fatigue.

The greatest prize today is that a reasonably healthy Dr Govinda KC is with us and that in itself is a safeguard against the evil forces in the country. That gives all of us immense satisfaction.

Keep tuned for a detailed article. Cheers!

Wednesday, April 1, 2015

Prof GKC Protest Update: Day 10: A critical stage in both negotiation and protest

As our dire predictions are coming true one after another, the govt has outright rejected the demands to hold the tainted individuals accountable for their wrongdoings.

As is clearly seen, our attention is equally focused on the two prongs of the issue: initiating a systematic process of reform in the health sector in a time bound and verifiable manner and ending the culture of impunity by holding the guilty individuals accountable for their activities.

After much lackluster, the political establishment in Kathmandu is being dragged into agreeing on the framework for the reform, mainly through implementation of the recommendations of Mathema Committee, but they have not budged from their stance of leaving the guilty untouched.

Their arguments range from the legal tangles in sacking and penalizing them (i.e. the officials of TU, KU, NMC and Education minister) to the threat to the coalition govt that such an action poses.

That is a lousy excuse at best and brazen dishonesty and preparation for undermining the reform agenda in the future at worst.

Tuesday, March 31, 2015

Prof GKC Protest Update; Day 9: Some progress but the end still unpredictable

After the warm up negotiations of past two days, a serious negotiation is expected today.

Sir's health is rapidly deteriorating with minimal exertion leading to chest pain and his heart rate is showing severe fluctuations.

Despite being convinced that the fast should not go beyond today, for sir's health's sake if not anything else, we are still unsure if we can convince him to break it with whatever the other side comes up with. Our full effort will be to bring the crisis at end today but please be ready for some disappointments also because the factor of unpredictability looms large above us.

We are also aware of the fact that the govt is under enormous pressure to fulfill the demands. But we don't know exactly how much they are ready to sacrifice. If they seek a lousy win-win situation by leaving every guilty individual where he/she is, KC sir is sure to persist with the fast.

Having said that, our effort will be to bring this round of protests to end before further deterioration of sir's health and disruption in the health services across the country. Hopefully, we'll keep pursuing the agenda even after the present crisis is resolved and all of us most be ready to contribute in that regard.

Keep tuned, keep hope but don't be assured. We are trying our best to achieve the most with no lasting price to pay.

Monday, March 30, 2015

Prof GKC protest update: Day 8: When former PM came and failed to meet a citizen

Protest rapidly showing signs of morphing into Jana Aandolan III

As is usual for a dementic government of a chaotic country, the negotiation team from govt had just come to understand our position after eight long days of hunger strike. Obviously, no conclusion was reached but we could explain the potential modalities of fulfilling the demands.

That inertia and lack of comprehension on govt's part is, though, propelling the country towards a showdown between the status quoist forces led my leading political parties and an emerging force of young and old which is desperate for change.

Sunday again saw a huge turnout of people in the TUTH premises. And possibly, for the first time in country's history, a former prime minister came to meet a citizen but could not: KC sir was dozing off when Sher Bahadur Deuba reached there to meet him. Neither we bothered to wake him up nor Deuba's team dared to call him. They left the venue after about half a minute and we later told sir about his visit. He was delighted: this was the price the politicians had to pay for their endless disregard, negligence and disdain towards the citizens of the country.

Meanwhile, the media have done a commendable job, probably better than any time in recent history. Along with investigative pieces of Setopati, Nagarik has dared to touch the untouchables: its reporters are now following individual medical colleges which are working with total impunity. Kantipur and Annapurna Post have also given their due attention and made the coverage increasingly comprehensive.

Most important of all, the ordinary citizens have seen it very clearly that the success of prof KC's movement means something durable and tangible for every citizen in this country. If that effect proves contagious (hopefully, with the diligence of media outlets), the apparently infallible rule of thuggery may be meaningfully changed finally.

If the trend of support and involvement of public in the protest continues, there are realistic chances it will morph into Jana Aandolan III.

The doctors and medical students are already so firmly committed to issues raised by prof KC that we have had to urge them to keep restraint lest the aggressive moves disrupt service and backfire.

The debate at BBC Nepali (here) is likely to help me shed some of my reluctance to speak in public; I was not as bad a speaker as I thought, after all, it seems.

Saturday, March 28, 2015

जब सत्यको टुकीअघि असत्यको अन्धकार निस्तेज हुन्छ.............


कुनै समय थियो, शिक्षा मन्त्री चित्रलेखा यादवले दिएको समयमा उनलाई भेट्न डा गोविन्द केसी लगायतका चिकित्सकहरु पुगेका थिए । चिकित्सकहरुलाई तोकिएको समयभन्दा झण्डै एक घण्टा बढी अपमानपूर्वक कुराएपछि उनी त्यहाँ त पुगिन् तर व्यवहार त्यस्तै गरिन् जस्तो एउटा औसत मन्त्रीले जागिर वा चन्दा माग्न आएको कार्यकर्तालाई गर्छ ।

अघिल्लो अनशनमा भएको सम्झौता कार्यान्वयन गर्ने भन्ने एजेण्डा थियो तर उनी ती सम्झौतासम्म नपढी आएकी थिइन् । स्वभावतः भेटको कुनै पतिफल भएन । त्यसपछि एकपछि अर्को गरी करीब आधा दर्जन जति तिकडम गरेर उनले सम्झौताका सबैजसो बुँदालाई तुहाइन् । चिकित्सा शिक्षा मापदण्ड समिति र विश्वविद्यालय सम्भाव्यता अध्ययन समितिले बुझाएको प्रतिवेदन अहिले पनि उनकहाँ थन्किइरहेको छ र कार्यान्वयनको सुरसार नै छैन ।

बाह्र वर्ष पछि खोलो फर्कन्छ भन्छन् तर यहाँ डेढ वर्षमै फक्र्यो । गत आइतवार शुरु भएको डा केसीको चौथो अनशनले पहिलो हप्ता पूरा गर्दा उहाँको नेतृत्वको आन्दोलन सुशासनका लागि तेस्रो जन आन्दोलनमा परिणत हुने लक्षण देखाइरहेकै बेला सरकारले समस्या समाधानका लागि उनको संयोजकत्वमा एउटा समिति बनायो । हिजो मध्यरात अघि समिति आयो र डा केसीको बेडमा पुगेर वार्ताको प्रयास गर्यो ।

तर जीर्ण शरीर तर आभाशील अनुहार र बोलीसहित डा केसीले भन्नुभयोः तपाइँहरु ऐक्यबद्धताका लागि आउनुभएको भए धन्यवाद तर वार्ता हुन सक्दैन ।
A shame-faced edu minister looks on as health minister speaks to Dr. KC

उनीहरु अक्मकिएपछि उहाँले भित्तामा टाँसिएका मागपत्र पढ्न सुझाउनुभयो । र बिस्तारमा भन्नुभयोः अनियमितता र भ्रष्टाचारका लागि तपाइँहरुलाई नै कारवाही गर्ने माग छ भने कसरी हुन्छ तपाइँहरुसँग वार्ता? आउने कष्ट गर्नुृभएकोमा धन्यवाद । तर मेरो विनम्र अनुरोध छ, अब गइदिनोस् ।

स्वास्थ्य मन्त्रीले एकछिन एकोहोरो अभिव्यक्ति दिए र मुख्य सचिवसँग पछि एक्लै लामो कुराकानी चल्यो तर शिक्षामन्त्रीलाई एक शब्द बोल्ने अवसर दिनुभएन ।

उसो त उनले बोल्ने नैतिक अधिकार पनि गुमाइसकेकी थिइन् । मधुरो मुस्कान दिंदै भित्र छिरेकी उनी पूरै अपमानित भएर अन्धकार मुख लगाउँदै बाहिरिइन् । उनी गएपछि मुख्य सचिवले वार्ता टोली पुनर्गठन गर्न प्रमलाई मनाउने विश्वास दिलाएर फर्के ।

कहाँको अरबौंको चलखेल गर्ने माफियाहरुको बलमा टिकेकी शिक्षा मन्त्री, कहाँको एक जीर्ण शरीर भएका चिकित्सक । सत्यप्रति विश्वास डगमगाइसकेका निरीह नागरिकहरुले हेनुृपर्ने दृश्य थियो त्योः एकतिर निष्ठावान् नागरिक र अर्कोतिर करोडौं नागरिकको भविष्यलाई बेचेर आफूलाई धनी बनाइरहेका व्यक्ति । सधैं सत्य ढाकिने र नागरिक तल पर्नेमा हिजो उल्टो भयो । कम्तीमा मलाई दोस्रो जनआन्दोलनपछि पहिलोपल्ट नेपालको भविष्यप्रति आशावादी हुन मन लाग्यो । र म अहिले भक्तराज आचार्यको गुन्गुनाइरहेको छुः

हजार सपनाहरुको माया लागेर आउँछ...... बाँच्ने रहरजस्तो फेरि भएर आउँछ ।

उक्त क्षणसम्बन्धी मेरा ट्वीटहरु यस्ता रहेः









अन्य रोचक ट्वीटहरु:











Friday, March 27, 2015

Prof GKC Protest Updates: Day 6- A public humiliation to corrupt ministers

At the end of a needlessly wasted week, the govt has reportedly dug itself deeper in the ditch by forming a committee composed of two ministers (health and education), both accused of wrongdoings that collectively precipitated the current crisis.

As soon as the announcement was made public, KC sir has retorted that this is an insult to the whole movement led by him and to the aspirations of thirty million of Nepalis who are demanding quality medical education and health service.

Chitralekha Yadav, the education minister was the mastermind behind giving affiliations to two medical colleges by hoodwinking the PM and Chancellor Koirala. She had done it by brazenly changing the guiding documents of Kathmandu University in a hastily called meeting when PM was outside the country.

She has also repeatedly asked the TU officials to grant affiliation to more medical colleges in the Kathmandu valley.

ज्यूँदो छँदा स्वास्थ्य र मरेपछि न्याय

राज्यका हर्ताकर्ताहरु संगठित गिरोहका रुपमा स्खलित हुँदा हामीले दुवै कुरा गुमाइरहेका छौं र यो बर्बादी रोक्ने डा केसीको प्रयासलाई हामी सबैको सहयोग आवश्यक छ । 


मेडिकल अफिसर भएर एउटा जिल्ला अस्पतालमा कार्यरत हुँदाको कुरा हो । अरु दिन झैं त्यस दिन पनि पोस्टमार्टमका लागि लास आएको भन्ने जानकारी आयो । गएर पोस्टमार्टम जाँच गरें, रिपोर्ट बनाएर प्रहरीलाई दिएँ र कोठामा फर्कें । लास कति कुहिसकेको थियो र लाससँगै मृतकका आफन्तहरु थिए वा थिएनन् मलाई अहिले याद छैन । 

त्यसको तेस्रो वा चौथो दिन जिल्ला प्रहरीको अनुसन्धान विभागका अधिकारी आए र जिज्ञासा राखेः पोस्टमार्टम रिपोर्टमा मृत्यूको कारण खुलेन । लास खोलाको पानीमा तैरिएको अवस्थामा भेटिएको थियो तर मृत्यू पानीमा डुबेर भएको हो वा पहिले मारेर पानीमा फालिएको हो थाहा नभएसम्म अनुसन्धान शुरु गर्न पनि गाह्रो भयो । सरले स्पष्ट पारिदिनुपर्यो । 

म छाँगाबाट खसेजस्तै भएँ । लासको अब अन्तिम कर्म पनि भइसकेको थियो । दुई सम्भावित कारणमध्ये मृत्यूका लागि कुन कारण जिम्मेवार थियो म आफैंलाई पत्तो थिएन । आफ्नो कमजोरीका कारण लाचार मैले उनलाई निराश बनाएर पठाएँ । टुंगोमा नपुग्ने अरु अधिकांश अपराधजस्तै त्यो अपराध पनि छिट्टै बिर्सिएर गयो । 

महिनौंपछि घर गएको बेला पत्ता लाग्यो ती मारिने व्यक्ति त मेरै जिल्लावासी र छिमेकी गाउँका मानिसका  नातेदार रहेछन्, शिक्षक भएर दुर्गममा काम गर्न पुगेका, आफन्तभन्दा धेरै टाढा । त्यतिका महिनासम्म उनको मृत्यु सबैका लागि रहस्यमय बनेर रहेको रहेछ । नबनोस् पनि किन, त्यस्तै रहस्य खोतलेर मानिसहरुलाई न्याय पाउन सघाउन भनेर राज्यले पठाएको व्यक्ति म आफ्नो जिम्मेवारीबाट चुकिसकेको थिएँ । 

र झण्डै हजार किलोमिटर परबाट हेर्दा उक्त हत्याका लागि कुनै अज्ञात अपराधी जिम्मेवार छ भन्ने सबैलाई लाग्यो तर अपराधीलाई कानुनको दायरामा ल्याउन राज्यका जिम्मेवार निकायहरुले देखाएको अक्षमता र उदासीनता खुट्याउने क्षमता कसैको थिएन । आम मानिसको त्यही विवशता र आवाजविहीनताका कारण राज्य झन्भन्दा झन् गैर—जिम्मेवार हुँदै गइरहेको थियो । 

त्यसको महिनौंसम्म म आत्मग्लानि र पश्चात्तापले ग्रस्त भएँ । पहिले मारेर पानीमा फालेको अवस्थामा त्यति कुरा मैले किटान गरिदिएको भए प्रहरीले पछिल्लोपटक मृतकसँग देखिएका मानिसहरुको डोरो समाउँदै हत्यारासम्मै पो पुग्थ्यो कि! मैले मृत्युको कारण खुलाएर दिएको भए ती व्यक्तिले मृत्यूपश्चात् न्याय पाउँथे भन्ने ग्यारेन्टी त थिएन तर त्यति नहुँदा नागरिकलाई अप्राकृतिक मृत्यूपछि दिनुपर्ने न्यूनतम सेवाबाट राज्य चुकेको थियो । 

Thursday, March 26, 2015

GKC Protest Update: Day 5: Protest venue turns into pilgrimage to citizens tired of impunity

With five precious days lost, the govt has once again failed to bring the crisis to a halt in time. That has wasted the precious opportunity to settle the issue before impact on health services across the country becomes inevitable.

As I had warned earlier, the govt seems adamant at inviting confrontation with the medical fraternity. But this time around, the entire spectrum of society appears to be increasingly voicing its support to the cause led by Prof KC.

Throughout the week, the protest site has been transformed into a pilgrimage for citizens from all walks of life who simply come, join their palms, bend reverently in front of KC sir (who is often drowsy to asleep) and leave. Many vent their frustration at the lawlessness and impunity they have to face daily. Many ask how they can help.

The register kept for entering the name of people in solidarity to the protest is about to be filled. There are emotional and touching messages in the pages. They all say: I am with you.

Sir has been overwhelmed by the show of support and cannot avoid talking with many of them for minutes on end leading to bouts of tachycardia.

Prof GKC Protest: Day 4 updates: Winds gather momentum but storm is not yet here

Apologies for delayed entry (today is Day 5 of protest and I am updating developments from yesterday).

The fourth day saw no formal approach from the govt though some politicians came to meet sir and show solidarity for the first time. Reportedly, Gagan Thapa and Krishna Sitaula have pledged to convey the message from KC sir to PM.

The students are now clearly losing patience with the gross negligence of the state as the health of KC sir deteriorates. He has been complaining of dizziness from the morning and his blood pressure is showing signs of steady decline. The undergraduate students at IOM have boycotted the classes even though the PG residents are on duty as usual. That too is likely to change today if govt shows no formal response.

A solidarity campaign from prominent and leading professionals from various walks of life is set to develop by today evening (Thursday).

A team from Nagarik daily including the chief editor Prateek Pradhan came to meet sir in the afternoon and Setopati chief editor Ameet Dhakal and Annapurna Post chief editor Yubaraj Ghimire came to meet him in the evening.

Apparently, the leading media outlets are taking this fight as their own and this has immensely boosted the morale of KC sir amid the negligence of the state. This Setopati report in particular, has stoned the hornet's nest and the aura of invincibility among the private medical colleges is likely to unravel if other media outlets also undertake investigative pieces like this. Hopefully the students who are suffering under the iron fists of college owners will now speak more and more as that is the only way to hold them accountable to raise the standards in every college.

Tuesday, March 24, 2015

Prof GKC Protest Update: Day 3 -Silence before the storm

The third day of protest by Prof Govinda KC at IOM

Sir is in robust health and stable mood. Interaction with the media personnel has exhausted him a bit but otherwise he is upbeat.

There has been no formal approach by govt so far.

Apparently, the people in the govt are waiting for the doctors to close the service and draw ire of people. But that is not going to happen as early as during the previous protests. The departments at TUTH have decided to keep the services normal and resident doctors are cooperating.

But that does not rule out a disruption of services in coming days as it is the government which is inviting the disruption. Still, it will be our effort to minimize the disruption and accompanying backlash as much as possible and subject to one condition: nothing should happen to life and health of KC sir.

The apparent sluggishness of the developments at TUTH, however, does not mean the protests have not made any impact.

The other side is really worried, only short of panicking and their days are clearly ruined. That in itself is an accomplishment in a country where impunity rules the roost and those at power think they have only privileges and no responsibilities.

In fact, my assessment is that the other side is even more worried now than during the previous protests; the demands are much more comprehensive this time around. Even if KC sir has to end his fast with only few of the demands fulfilled, this episode has brought unprecedented transparency in the workings of the bodies governing health and medical education in the country.

Out of desperation, even the tainted president of NMC has reportedly instructed IOM to punish medical colleges that have taken ineligible students.

More can surely be expected. The reaction of CIAA and judiciary will be interesting to watch as they too have been dragged to the issue this time.

In short, a storm looms ahead as the fate of every culprit in the mess is now uncertain and they'll try and fail to subdue the voice of Dr. KC joined by the doctors, medical students, media and the public.

Prof. Kedar B Mathema and Dr. Arjun Karki were there in TUTH to meet KC sir and the speed and energy with which they are working in devising the medical education is commendable.

Keep tuned for more updates.

Sunday, March 22, 2015

यसकारण अस्पतालको सेवा ठप्प भएमा डा केसी हैन राज्य जिम्मेवार





डा गोविन्द केसीको आन्दोलनको विभिन्न कोणबाट आलोचना विगतदेखि नै हुँदै आएका छन् र अधिकांश त्यस्ता आलोचनाहरुको सार के हुन्छ भने आन्दोलनका क्रममा सेवा अवरुद्ध हुँदा उपचार नपाएर कोही मर्यो भने त्यसको जिम्मेवार डा केसी हुनुपर्छ । विगतदेखि नै उपभोक्तावादी संघसंस्थाहरु त्यही कारण देखाएर डा केसीलगायत चिकित्सकहरुको विरुद्ध अदालत जाने र अदालतले चिकित्सकहरुका कदम रोक्न आदेश दिने गरेका छन् ।

 स्वभावतः कुनै पनि अन्तर्मानव सम्बन्ध र द्वन्द्वमा हाम्रो विश्वास पद्धति, वैचारिक पक्षधरता अनि आग्रह र पूर्वाग्रहको मिश्रणले हामी कुन कित्तामा उभिने भन्ने निर्धारण गर्छन् । अरु कसैले उठाएको आम सरोकारको विषयमा समर्थन वा विरोध जनाउने अधिकार हामी सबैसँग छ  ।


तर शब्दहरुले जति कुरा बोल्ने गर्छन्, त्यति लुकाउने पनि गर्छन् । मानिसहरुलाई भ्रममा पार्न सफेद झुट बोलिरहनु पर्दैन, सत्यको एउटा अंशलाई लिएर मानिसहरुको ध्यान त्यसमा मात्र खिच्न सके हुन्छ ।

 उपभोक्तावादीलगायत डा केसीका आलोचकहरुले टिप्ने गरेको सत्यको अंश के हो भने विगतमा डा केसीको अनशनका क्रममा स्वास्थ्य सेवा अवरुद्ध भएको थियो । तर लुकाइएको सत्य के हो भने अनशन र स्वास्थ्य सेवाको अवरुद्धि एकैसाथ भएका थिएनन् । अनशनको पहिलो हप्ताभर देशभरको स्वास्थ्य सेवामा कुनै अवरोध आएको थिएन ।

 तर राज्यले आफ्नो सनातन चरित्र देखाउँदै शान्तिपूर्ण रुपमा गरिएको अनशनको कुनै सुनुवाइ गरेन । डा केसीको स्वास्थ्य नाजुक हुँदै गयो र देशभरका चिकित्सकहरु धर्म संकटमा परेः साविकअनुसार सेवा दिऊँ, अन्धो र बहिरो भएको नाटक गरिरहेको राज्यले डा केसीको अन्तिम साससम्म माग सम्बोधन गर्ने लक्षण देखाएन, सेवा नदिऊँ, राज्यबाट पहिल्यैदेखि अपहेलित आम मानिस स्वास्थ्य सेवाबाट वञ्चित हुने ।

Infographics: The skewed distribution of Medical Colleges in Nepal

Source: Graph Nepal

    

Thursday, March 12, 2015

यी थिए डा गोविन्द केसीका विगतका चार अनशनका उपलब्धिहरु


भारतमा यो वर्ष निजी कलेजका अढाइ लाख इन्जिनियरिङ सिट खाली गएका छन् । नेपालको मेडिकल शिक्षाको हविगत त्यही हुन त गइरहेको छैन?

(Read full text of press release by Prof KC here)

डा. गोविन्द के सी बचाऊ अभियान (Save IOM, Save Dr. Govinda K C)विगतमा भएका सम्झौताहरुको ठाडो उल्लंघन गरेर सरकारले डा गोविन्द के सीलाई अब पाँचौंपटक आमरण अनशनका लागि निम्तो दिइरहेको छ । आइओएमलाई टुक्र्याएर वा त्यसको अस्तित्व नै सिद्धयाएर त्रिविबाट सिधै नयाँ सम्बन्धन दिने प्रयास एकतिर जारी छ भने अर्कोतिर डेढ वर्ष अघि त्रिविले आइओएमलाई बाइपास गरेर रचेको अनुगमनको नाटकमा टेकेर नयाँ सम्बन्धन दिने निर्णय गर्नु भनेर शिक्षा मन्त्रालयले त्रिविलाई तोक आदेश दिएको छ ।

दोहोरो अंकको आइक्यू भएको कसैले पनि भन्न सक्छः केही मानिसहरुको निहित स्वार्थका लागि सिंगो स्वास्थ्य र चिकित्सा शिक्षाको क्षेत्रमा गुणस्तर कायम गर्नबाट चुकेर राज्यले जे गर्दैछ, गलत गर्दैछ । तर त्यसलाई कसरी प्रतिरोध गर्ने भन्नेमा मतभेदहरु छन् । व्यवस्थालाई नै चुनौती दिने एक व्यक्तिको दुस्साहसलाई अविश्वासका साथ हेर्ने धेरै पण्डितहरुले भन्छन्ः के गर्यो र विगतको अनशन र आन्दोलनले, देशै नसुध्रेसम्म एक व्यक्तिको प्रयासले केही पनि हुँदैन ।

त्यसो भन्न सजिलो मात्र छैन, त्यो भनाइलाई साँचो प्रमाणित गर्न पनि सजिलो छ । केही हुँदैन भन्यो, केही नगरी बस्यो, वास्तवमै केही हुँदैन । अनि फेरि मानिस जम्मा पारेर गफ चुट्योः हेर, मैले त भनेकै थिएँ, यहाँ केही हुँदैन भनेर ।

संसारभर आम मानिसको यही आलस्य र अकर्मण्यतालाई भजाएर तानाशाहहरुले मात्र हैन लोकतान्त्रिक सरकारहरुले पनि आफ्नो जिम्मेवारीबाट तर्कन्छन् र नेताहरुले सार्वजनिक पदको दुरुपयोग गरेर अकुत धन आर्जन गर्छन् ।

तर डा केसीको आन्दोलनको त्यस खालको मुल्यांकन गर्नुअघि विगतका चार अनशनहरु कसरी व्यर्थ गएका छैनन् भनेर बुझ्नु जरुरी छ ।

डा केसीका अनशनले कस्ता उपलब्धि गरे र अब कस्ता उपलब्धि गर्लान् भनेर अनुमान गर्न उहाँको अभियान शुरु हुनुअघि के हालत थियो भनेर जान्नुपर्ने हुन्छ ।

त्यो बेला त्रिवि र कावि निजी मेडिकल कलेजहरुलाई सम्बन्धन दिने ‘रेस’मा थिए । जुनले बढी सम्बन्धन दियो, उसका पदाधिकारी त्यति धनी । त्यो प्रतिस्पर्धाको दोहोरो फाइदा उठाइरहेको थियो मेडिकल काउन्सिलले । नयाँ सम्बन्धनका बेला टेबलमुनिको कारोबार कति हुन्थ्यो त्यो त अहिले पनि भन्न गाह्रो छ तर अनुगमनमा जाने काउन्सिल र विश्वविद्यालय दुवैले पठाएका भाग्यमानीहरुले मेडिकल कलेजबाट एकचोटिमा आएको रकमले घरको एक तला थप्थे भन्ने अनुमान व्यापक गरिन्थ्यो । जसका घर पहिल्यै बनिसकेका थिए, तिनले अन्तै कतै लगानी गरे होलान्, त्यो अर्कै कुरा हो ।

परिणामः निजी मेडिकल कलेजहरुको गुणस्तर खस्किंदै गयो र सिट संख्याचाहिं बढ्दै गयो । अनुगमनपिच्छे विद्यार्थीहरु साधन भएनन्, शिक्षक भएनन् र बिरामी भएनन् भनेर हारगुहार गर्थे, अनुगमनकर्ताहरु त्यो कुरा ध्यानपूर्वक टिपोट गर्थे अनि ती बुँदा लगेर कलेज सञ्चालकहरुसित अझ चर्को बार्गेनिङ गर्थे र एक तलालाई दुई तला पुर्याउँथे । अनुगमन सकिएसँगै खडेबाबाहरु लाम लागेर सीमाना काट्थे, कलेजले ‘देख्यौ त?’ भन्ने पारामा विद्यार्थीहरुलाई खुच्चिङ गथ्र्यो । हुँदाहुँदा एउटा अनुगमनका बेला त हामीले हाकाहाकी अनुगमनकर्ताहरुलाई तपाइँहरु एकैछिनमा एक अटैंची नोट लिएर जानुहुन्छ, केलाई कम्प्लेन गर्नुपर्यो भनेर समेत भनेका थियौं । उनीहरु कालानीला र अवाक् भएका थिए र राम्ररी आफ्नो बचाउसमेत गर्न सकेका थिएनन् ।

विजय कुमारको खुशी पढेपछि

जीवन, खुशी अहंकार

जीवनमा अफ्ठ्यारा घुम्तीहरुमा हिंडिरहँदा मैले कुनै क्षणमा पलायनलाई एउटा विकल्पको रुपमा कल्पना गरेको थिएँ, त्यसलाई यथार्थमा बदल्ने आँट गरिनँ, त्यो बेग्लै कुरा हो त्यसबेला लाग्थ्योः मेरा समग्र दुखहरुको कारण मेरो वरपरको वातावरण हो, यसबाट साहसपूर्वक बाहिरिएँ भने नयाँ दुख आउलान् तर तत्क्षणका दुरुह दुखहरु गायब भएर जानेछन् कति गलत थिएँ !


Read more from Dashain Issue

Debating partition of India: culpability and consequences




Read the whole story here

Why I write...

I do not know why I often tend to view people rather grimly: they usually are not as benevolent, well-intentioned and capable or strong as they appear to be. This assumption is founded on my own self-assessment, though I don’t have a clue as to whether it is justifiable to generalize an observation made in one individual. This being the fact, my views of writers as ‘capable’ people are not that encouraging: I tend to see them as people who intend to create really great and world-changing writings but most of the times end up producing parochial pieces. Also, given the fact that the society where we grow and learn is full of dishonesty, treachery, deceit and above else, mundanity, it is rather unrealistic to expect an entirely reinvigorating work of writing from every other person who scribbles words in paper.


On life's challenges

Somebody has said: “I was born intelligent but education ruined me”. I was born a mere child, as everyone is, and grew up as an ordinary teenager eventually landing up in youth and then adulthood. The extent to which formal education helped me to learn about the world may be debatable but it definitely did not ruin me. There were, however, things that nearly ruined me. There came moments when I contemplated some difficult choices. And there came and passed periods when I underwent through an apparently everlasting spell of agony. There came bends in life from which it was very tempting to move straight ahead instead of following the zigzag course.


Read more